İşçi məmnuniyyəti necə ölçülür və artırılır? AÇIQLAMA

HR ekspert Anar Abasəliyev Pressa.az-a müsahibə verib.

Anar bəy, işçi məmnuniyyəti dedikdə nə başa düşülür və şirkət üçün niyə vacibdir?

İşçi məmnuniyyəti əməkdaşın iş yerinə, rəhbərliyə, əmək şəraitinə, kollektivə, əməkhaqqına və inkişaf imkanlarına münasibətini əks etdirən mühüm göstəricidir. Məmnun işçi özünü şirkətin bir hissəsi kimi hiss edir, daha yüksək motivasiya ilə çalışır və təşkilatda uzunmüddətli qalmağa daha meylli olur.

İşçi məmnuniyyətini necə ölçmək olar?

- Bunun üçün ən effektiv vasitələrdən biri müntəzəm anonim sorğulardır. Sorğularda əməkhaqqı və sosial paket, rəhbərlə münasibət, iş yükü, iş mühiti, karyera və inkişaf imkanları, daxili kommunikasiya və şirkətə olan etimad kimi məsələlər qiymətləndirilə bilər. Bundan əlavə, eNPS (Employee Net Promoter Score), işçi dövriyyəsi, işdən ayrılma səbəbləri, davamiyyət göstəriciləri və exit-interview nəticələri də məmnuniyyətin səviyyəsi barədə ciddi məlumat verir.

Bəzən şirkətlər sorğu keçirir, amma nəticələr dəyişmir. Bunun səbəbi nədir?

- Ən böyük problem işçilərin fikrinin dinlənilməsi, lakin həmin fikirlərin əsasında real addımların atılmamasıdır. Əgər işçi sorğuda problemini bildirir və sonra heç bir dəyişiklik görmürsə, növbəti sorğuda iştirak etmək motivasiyası azalır. Ona görə sorğunun nəticəsi sadəcə hesabat olmamalıdır. Sorğu → təhlil → fəaliyyət planı → icra → nəticənin ölçülməsi ardıcıllığı təmin edilməlidir.

İşçi məmnuniyyətini artırmaq üçün ən vacib addımlar hansılardır?

- İlk növbədə işçiyə ədalətli və şəffaf yanaşma təmin edilməlidir. Əməkhaqqının ədalətli müəyyənləşdirilməsi, rəhbərliklə açıq kommunikasiya, inkişaf və karyera imkanları, iş yükünün düzgün bölüşdürülməsi və yaxşı işin tanınması məmnuniyyətə birbaşa təsir edir. Bəzən işçinin şirkətdən gözləntisi yalnız əməkhaqqı ilə bağlı olmur. Dəyər verilmək, dinlənilmək, inkişaf etmək və ədalətli münasibət görmək də ən az maddi motivasiya qədər önəmlidir.

Rəhbərlərin işçi məmnuniyyətində rolu nə qədər böyükdür?

- Çox böyükdür. İşçi şirkətdən ayrıla bilər, amma çox vaxt onun gündəlik təcrübəsini formalaşdıran birbaşa rəhbəridir. Rəhbər işçini dinləməli, geribildirim verməli, gözləntiləri aydın ifadə etməli və komanda daxilində ədalətli münasibət yaratmalıdır. Buna görə işçi məmnuniyyətini artırmaq istəyən şirkət rəhbərlərin idarəetmə və kommunikasiya bacarıqlarının inkişafına da yatırım etməlidir.

Maddi motivasiya olmadan işçi məmnuniyyətini artırmaq mümkündürmü?

- Müəyyən həddə qədər mümkündür, amma bunu əməkhaqqının əvəzi kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Əməkhaqqı işçinin əsas gözləntilərindən biridir və bazardan əhəmiyyətli dərəcədə geri qalan əməkhaqqını yalnız “motivasiya tədbirləri” ilə kompensasiya etmək çətindir. Optimal yanaşma maddi və qeyri-maddi motivasiyanın balanslaşdırılmasıdır.

Bəs HR bu prosesdə hansı rolu oynamalıdır?

- HR burada sadəcə sorğu keçirən struktur olmamalıdır. HR məlumatı toplamalı, səbəbləri təhlil etməli, rəhbərliyə konkret həllər təqdim etməli və nəticələri ölçməlidir. Məsələn, sorğuda işçilərin 40%-i karyera imkanlarının məhdud olduğunu bildirirsə, HR bunun səbəbini araşdırmalı və daxili karyera, təlim və inkişaf mexanizmləri üzrə konkret fəaliyyət planı hazırlamalıdır.

Sonda işəgötürənlərə əsas tövsiyəniz nə olardı?

- İşçi məmnuniyyəti ildə bir dəfə keçirilən sorğu deyil, davamlı idarəetmə prosesidir. Mənim fikrimcə, şirkətlər işçilərindən sadəcə “Məmnunsunuzmu?” soruşmamalıdır. Əsas sual “Sizi burada daha yaxşı işləməyə nə vadar edər və qarşınızdakı əsas maneə nədir?” olmalıdır. Çünki işçi məmnuniyyətini artırmağın ilk şərti işçini dinləmək, ikinci şərti isə eşitdiklərini real dəyişikliklərə çevirməkdir.

Anar Abasəliyev

HR ekspert