Dünya çempionatına 17 gün qaldı: SENEQAL - "Teranqa şirləri"

Seneqal millisi ("Les Lions de la Téranga" - Teranqa şirləri) Afrika futbolunun son illərdəki ən güclü, ən nizamlı və qitəni dünya səhnəsində ən layiqincə təmsil edən komandasıdır.

Fiziki gücləri, inanılmaz sürətləri və Avropanın top-klublarında qazanılmış böyük turnir təcrübələri ilə onlar hər zaman çətin rəqibdirlər.

Seneqal milli komandası dünya çempionatına vəsiqə qazanmağı artıq gözəl bir vərdişə çevirərək, 2026-cı ilin möhtəşəm turnirində iştirak hüququ əldə edib və özünəməxsus het-trikə imza atıb. Qərbi Afrika təmsilçiləri 48 komandanın iştirak edəcəyi ilk tarixi DÇ-2026-ya böyük ambisiyalarla yollanacaq və 2002-ci ildəki debütlərində ən yaxşı səkkizliyə yüksələn əfsanəvi nəsli təkrarlamağa çalışacaq.

Liderxeber.az Seneqal futbolunun keçmişinə, bu gününə və 2026-cı il gözləntilərinə nəzər salır.

Seneqalın DÇ-2002-dəki dörddəbir final ruhunu yenidən canlandırmaq üçün komandaya rəhbərlik edəcək ən uyğun şəxslərdən biri də məhz Pap Tyavdır. O, həmin əfsanəvi turnirdə iştirak edib və 1/8 finalda İsveç üzərində qələbə qazandıran Anri Kamaranın həlledici ikinci qolunda məşhur məhsuldar ötürmənin müəllifi olub.

Dakarda doğulan futbolçu 2009-cu ildə karyerasını başa vurub və təxminən iyirmi il sonra "Teranqa şirləri"nin ehtiyat oyunçular skamyasına baş məşqçi kimi qayıdıb. Afrika Millətlər Çempionatında iştirak edən ikinci komandanı çalışdırmaqla yanaşı, o, həm də A-millidə keçmiş komanda yoldaşı Aliu Sissenin köməkçisi kimi fəaliyyət göstərib. Sissenin gedişindən sonra o, əvvəlcə müvəqqəti olaraq baş məşqçi postuna keçib, 2024-cü ilin dekabrında isə bu vəzifəyə rəsmən təsdiqlənib.

Tyav bu rola qüsursuz şəkildə uyğunlaşaraq, Sissenin qoyduğu yerdən davam edib. O, komandanın heyrətamiz məğlubiyyətsizlik seriyasını uzadıb, dünya çempionatına vəsiqəni rəsmiləşdirib və 2025-ci ilin iyununda İngiltərə ilə yoldaşlıq görüşündə qazanılan 3:1 hesablı qələbə kimi möhtəşəm nəticələrə imza atıb.

Seneqalın ilk dünya çempionatı

"Teranqa şirləri" qlobal arenadakı debütlərində ovaxtkı dünya və Avropa çempionu Fransanı Papa Buba Diopun yaxın məsafədən vurduğu qol sayəsində 1:0 hesabı ilə məğlub edərək böyük bir sensasiyaya imza atmışdılar.

Bu tarixi zəfərdən sonra Qərbi Afrika nümayəndələri Danimarka ilə matçın 16-cı dəqiqəsində Yon Dal Tomassonun penalti qolundan sonra geri düşsələr də, toparlanaraq 1:1 hesablı heç-heçəyə nail olmuşdular. A Qrupundakı son oyunlarında onlar Xəlilou Fadiqanın penaltisi və Diopun dublu ilə Uruqvay qarşısında 3:0 önə keçmişdilər. Alvaro Rekoba və Dieqo Forlanın rəhbərlik etdiyi Uruqvay hücumları qarşısında tab gətirərək bir xal qazanan komanda, bununla da pley-off mərhələsinə vəsiqəni təmin etmişdi.

1/8 finalda Anri Kamaranın ikincisi əlavə vaxtda olmaqla vurduğu iki qol İsveçi sıradan çıxarmışdı. "Qızıl qol" qaydası isveçlilərə qarşı onların xeyrinə işləsə də, dörddəbir finalda Bruno Metsunun komandasının Türkiyə qarşısında kabusuna çevrilmişdi. İlhan Mansızın 94-cü dəqiqədə vurduğu tək qol Seneqalın nağılvari yürüşünə son qoymuşdu. Bu, son turnirdə Mərakeşin yarımfinala yüksəlməsinə qədər bir Afrika komandasının dünya çempionatında gəldiyi ən uzaq nöqtə kimi rekord olaraq qalırdı.

Seneqalın sonuncu dünya çempionatı

"Teranqa şirləri" son qlobal turnirə 2022-ci ilin fevralında qazandıqları ilk Afrika Millətlər Kuboku titulunun verdiyi yüksək əhvali-ruhiyyə ilə yollanmışdılar. Bu nikbinlik Niderlandla başabaş mübarizə apardıqları açılış matçının 83 dəqiqəsi ərzində davam etmiş, lakin sonda buraxılan iki qolla məğlub olmuşdular. Sissenin komandası bu uğursuzluğu tez bir zamanda arxada qoyaraq, Bulay Dia, Famara Dyedyu və Bamba Dienqin qolları ilə ev sahibi Qətəri 3:1 hesabı ilə məğlub edib yenidən rəqabətə qoşulmuşdu.

Bu, 1/8 finala vəsiqə uğrunda Ekvadorla həlledici qarşıdurmaya zəmin yaratmışdı. İsmayila Sarrın penalti qolu ilə hesabı açmasından və Moyses Kaysedonun bərabərliyi təmin etməsindən sonra, kapitan Kalidu Kulibali irəli çıxaraq baxımlı qolla qələbəni gətirmişdi. Bu, turnir boyu enerjili dəstəyi ilə atmosferə rəng qatan Seneqal azarkeşlərini hədsiz sevindirmişdi. Lakin 1/8 finalda amansız və dominant İngiltərə komandasına 0:3 hesabı ilə məğlubiyyət onların sevincini bir qədər kölgədə qoymuşdu.

Seneqal DÇ-2026-ya vəsiqəni necə qazanıb?

"Teranqa şirləri" CAF seçmə mərhələsinin qrup oyunlarının son turunda Mavritaniyanı 4:0 hesabı ilə darmadağın edərək qrupu lider kimi tamamlamışdılar. Bu oyunda qarşısıalınmaz Sadio Mane hücumların mərkəzində yer alaraq dubla imza atmışdı. Bu nəticə Tyavın rəhbərlik etdiyi komandanın əvvəlki ay Konqo səfərində "bəbirlər" üzərində qazandığı 3:2 hesablı həlledici qələbədən sonra, B Qrupundakı amansız rəqabətdə birinci yeri təmin etməsinə səbəb olmuşdu.

Seneqal mərhələni məğlubiyyətsiz başa vurmuş, rəqib qapılarından 22 top keçirmiş, öz qapısında isə cəmi üç qol görmüşdü. Beş qolla Mane yenidən hücumun əsas fiquru olmuş, onu dörd qolla Pape Matar Sarr və üç qolla İsmayila Sarr izləmişdilər.

DÇ-2026-da Seneqalın oyun cədvəli (Bakı vaxtı ilə)

Seneqal DÇ-2026-da I qrupunda Fransa, Norveç və İraq millilərinə qarşı mübarizə aparacaq.

I qrupu:

16 iyun, 23:00, Fransa - Seneqal (Nyu-Cersi stadionu);

23 iyun, 04:00, Norveç- Seneqal (Nyu-Cersi stadionu);

26 iyun, 23:00, Seneqal - İraq (Toronto stadionu).

Seneqalın dünya çempionatlarındakı ən məhsuldar oyunçusu

Seneqalın FIFA-nın əsas turnirində vurduğu 16 qol 12 fərqli oyunçu tərəfindən qeydə alınıb və yalnız iki futbolçu ölkə forması ilə birdən çox qol vurmağı bacarıb. Anri Kamaradan bir addım öndə mərhum Diop qərarlaşıb. Onun üç qolunun hamısı DÇ-2002-də vurulub. Fransaya qarşı vurulan ikonik qələbə qolundan əlavə, unudulmaz dayaq yarımmüdafiəçisi Uruqvayla qrup mərhələsinin həlledici matçında həyati vacib dubla imza atmışdı.

Dakarın "Jaraaf" klubunun aşağı yaş qruplarından çıxdıqdan sonra Diop İsveçrədə "Qrasshoppers"in heyətində parlayıb, daha sonra qlobal turnirdəki ən parlaq dövründən bir neçə ay əvvəl "Lans"a keçib. Fransa təmsilçisinin heyətində iki yarım mövsüm çıxış edən Diop, elə ilk mövsümündə komandasının Liqa 1-də ikinci yeri tutmasına kömək edib. Daha sonra o, İngiltərəyə yollanıb və karyerasının qalan hissəsini (Afina "AEK"indəki bir ili çıxmaqla) orada keçirərək "Fulhem", "Portsmut", "Vest Hem" və "Birmingem" klublarını təmsil edib.

Seneqalın dünya çempionatlarında ən çox oyun keçirən futbolçuları

Seneqalın dünya çempionatında ən çox oyuna çıxma rekordunu üç futbolçu bölüşür. Kalidu Kulibali, Yusuf Sabali və İsmayila Sarr "Teranqa şirləri"nin heyətində bu mötəbər turnirdə 7 dəfə meydana çıxıblar. Bu üçlüyün hər biri 2018 və 2022-ci il turnirləri ərzində bütün oyunlara ilk onbirlikdə başlayıb. Kulibali və Sarrın daha bir ortaq uğuru var. Onların Ekvadora vurduğu qollar Qərbi Afrika təmsilçisini son turnirdə 1/8 finala daşımışdı. Qətərdə komandanın kapitanı olan Kulibali isə bu yeddi matçın hər birində əvəzedilmədən tam olaraq 90 dəqiqə meydanda qalan yeganə oyunçudur.

Seneqalın unudulmaz dünya çempionatı anları

"Teranqa şirləri"nin 2022-ci ildəki uğurları azarkeşlərin qəlbini fəth etsə də, həm yaranan ajiotaj, həm də nailiyyətin böyüklüyü baxımından iyirmi il əvvəlki turnir ilə müqayisədə sönük qalır.

Bütün Seneqal 2002-ci ilin əvvəlində komandanın ilk dəfə qitə finalına yüksəlməsinin həyəcanını yaşayırdı və həlledici matçda Kameruna penaltilər seriyasında 2:3 hesablı məğlubiyyət belə bu coşqunu azaltmamışdı. Lakin cəmi bir neçə ay sonra - mayın 31-də Seulda Seneqal dünya çempionatının açılış matçında Fransa ilə qarşılaşarkən artıq bütün planetin gözü onlarda idi.

"Mavilər"in titullarını qoruyacaqlarına qəti əminlik olsa da, Qərbi Afrika nümayəndələri öz sözlərini deməyə qərarlı idilər. Onlar Fransa futboluna dərindən bələd olmalarından cəsarət alırdılar - belə ki, Seneqalın 23 nəfərlik heyətinin 21-i o vaxt Fransada çıxış edirdi və məşqçiləri də bu ölkədən idi. Sonralar həmin matçı xatırlayarkən oyunun yeganə qolunun məhsuldar ötürməsini verən El Hadci Diuf gülümsəyərək belə demişdi: "Heyətə baxın: biz hamımız Fransa sisteminin məhsulu idik".

Digər tərəfdən, oyundan əvvəl baş məşqçi Metsu öz vətəninə qarşı mübarizədə futbolçularına motivasiya verərək belə demişdi: "Axşamkı matçdan sonra bütün dünya bizim haqqımızda danışacaq. Çıxın və nəyə qadir olduğunuzu mənə göstərin".

Matçın həlledici anı oyunun yarım saatı tamam olanda baş vermişdi. Diuf Frank Leböfü keçərək topu cərimə meydançasına, Diopa tərəf ötürmüşdü. Yarımmüdafiəçinin ilk zərbəsi Emmanuel Petinin ayağından dönsə də, top qapıçı Fabyen Bartezə dəyərək yenidən ona qayıtmış və Diop təkrar zərbə ilə topu boş qapıdan keçirmişdi. Qolun müəllifinin təşkil etdiyi məşhur rəqs sevinci isə qələbənin özü qədər tarixə düşmüşdü.

Məşqçiləri bunu əvvəlcədən təxmin etsə də, nəticə bütün dünyada şok effekti yaratmış və Seneqalda böyük şənliklərə səbəb olmuşdu.

Bu tarixi qələbənin davamlı irsi, növbəti il Seneqal İdman Nazirliyinin yaradılması ilə öz təsdiqini tapmışdı ki, bu da ölkədə peşəkar futbolun inkişafına yol açmışdı. Eyni zamanda, bu oyunun tarixi Seneqalda həmişə xüsusi bir məna kəsb edəcək.Seneqal millisi Şimali Amerikaya sadəcə qrup mərhələsini keçmək üçün getmir. Onlar Afrika futbolunun nə qədər təhlükəli, sürətli və güclü olduğunu bütün dünyaya sübut etmək niyyətindədirlər. Sadio Manenin sehrli toxunuşları və Kulibalinin müdafiədəki sarsılmazlığı Seneqalı builki mundialda hara qədər apara biləcək?